dy1
English
Tiếng Việt

TÁC HẠI CỦA THUỐC LÁ MỚI (Thuốc lá điện tử, Thuốc lá nung nóng)

Cập nhật:
Lượt xem:
                                                             TTND.PGS.TS Lương Ngọc Khuê
                                                     Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh
                                 Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá – Bộ Y tế
 
Bên cạnh các sản phẩm thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi (thuốc lào) đang được quản lý theo quy định của Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTH thuốc lá), trên thị trường đang xuất hiện các sản phẩm thuốc lá mới, trong đó, phổ biến nhất là thuốc lá điện tử (Electronic Nicotine Delivery - ENDs), thuốc lá nung nóng/làm nóng (HTPs).
 
Thuốc lá điện tử là sản phẩm làm nóng dung dịch lỏng hòa tan, tạo ra khí cho người dùng hít vào. Xét về thiết kế, thuốc lá điện tử có hai loại: (1) hệ thống chứa dung dịch mở (phần ống chứa dung dịch trong thiết bị điện tử có nắp mở để người sử dụng có thể tự pha trộn, đổ, chế thêm dung dịch vào ống); (2) hệ thống chứa dung dịch đóng (dung dịch để hút được đóng trong một ống kín có kích thước vừa vặn để lắp vào thiết bị điện tử, ống này chỉ sử dụng một lần).
 
Thuốc lá nung nóng là sản phẩm sử dụng thiết bị điện tử để làm nóng điếu thuốc hay đầu cắm lá thuốc ép. Điếu thuốc (hay đầu mồi) được làm nóng đến nhiệt độ đủ cao để sinh ra các hạt khói, làn khói có thể hít vào.
 
Để mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm mới này tại các nước trong đó có Việt Nam, các tập đoàn thuốc lá đa quốc gia đã quảng cáo các sản phẩm này ít hại hơn thuốc lá điếu thông thường và giúp cai nghiện thuốc lá,… điều này gây hiểu nhầm cho người sử dụng.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng là đều là các sản phẩm có hại cho sức khỏe. Các sản phẩm này có chứa nicotine là chất gây nghiện cao, độc hại, gây bệnh tim mạch, hô hấp, tiêu hóa và ung thư.
 

 
Trong thành phần của dung dịch thuốc lá điện tử có glycerin, propylene glycol. Propylene glycol có thể tạo thành propylene oxide, một chất gây ung thư khi được đun nóng và hóa hơi. Các chất độc hại được tìm thấy trong khói (sol khí) của thuốc lá điện tử như Ethylene Glycol, Diethylene Glycol, aldehydes, hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs), hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) nhưtoluene, nitrosamine, hydrocarbon thơm đa vòng, chất đặc biệt gây ung thư nitrosamines, acrolein, Formaldehyde, Hydrooxycarbonyls, Acetaldehyde, Polycyclic Aromatic Hydrocarbons, phân tử Ultrafine,...Một số kim loại như chì, bạc, crom, nikel, formaldehyde có hàm lượng tương đương với thuốc lá thông thường.[1].  Theo Tổ chức Y tế thế giới, hiện có hơn 15,000 các loại hương liệu được sử dụng trong dung dịch thuốc lá điện tử, trong đó có nhiều loại chưa được đánh giá toàn diện về mức độ gây hại với sức khỏe.  
 
Tổ chức Y tế thế giới cũng khuyến cáo: Thuốc nung nóng có chứa nicotine là chất gây nghiện mạnh, có hại cho sức khỏe, đặc biệt đối với trẻ em, vị thành niên và phụ nữ có thai. Thuốc lá làm nóng dù được nung ở nhiệt độ thấp hơn, nhưng vẫn tạo ra những hóa chất tương tự như trong khói thuốc lá (Acrolein, Volatile Organic Chemicals, Acetaldehyde, Carbon monoxide, Polycyclic Aromatic Hydrocarbons, Heavy metals, Formaldehyde...- một số hóa chất được xếp vào nhóm gây ung thư). Ngay cả trong trường hợp nồng độ hóa chất  thấp cũng không đồng nghĩa với việc giảm nguy cơ sức khỏe.
 
Thuốc lá điện tử, kể cả một số loại thuốc lá nung nóng, có sử dụng nhiều hương liệu, hóa chất không phải là từ nguyên liệu lá thuốc lá điếu thông thường. Nguyên liệu phối trộn nhiều loại thành phần khác nhau nên có thể bị lợi dụng để sử dụng ma túy thông qua việc phối trộn, người sử dụng có thể tự ý tăng tỷ lệ nicotine quá mức hoặc thêm ma túy và các chất gây nghiện khác vào để sử dụng mà khó bị phát hiện. Một số khảo sát trong cộng đồng sử dụng thuốc lá điện tử cho thấy rõ ràng về mối liên quan giữa sử dụng thuốc lá điện tử với các tệ nạn xã hội khác như ma túy, hút shisha và các chất gây nghiện khác. Pha trộn ma túy vào dung dịch điện tử (Cannabis và Marijuana) đã được ghi nhận ở Trung tâm Chống độc Bệnh Viện Bạch Mai và Trung tâm giám định ma túy Viện Khoa học hình sự Bộ Công An.
 
Sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng đã được chứng minh làm tăng mức độ nặng và tử vong ở người bệnh Covid-19 lên 50% và tăng nguy cơ lây nhiễm Covid-19 [2]. Nghiêm trọng hơn thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử còn gây nhồi máu cơ tim, liên quan đến hội chứng tổn thương phổi cấp (EVALI), hình ảnh tổn thương phổi giống như của bệnh nhân Covid-19 [3].
 

 
Bên cạnh các tác hại chung, các sản phẩm thuốc lá mới còn đặc biệt nguy hiểm đối với thanh thiếu niên bởi nguy cơ nghiện chất nicotine và nguy cơ phát sinh các tệ nạn xã hội, nhất là sử dụng ma túy và các chất gây nghiện khác đồng thời với sử dụng thuốc lá điện tử. Để thu hút các khách hàng trẻ tuổi, tạo ra và duy trì thị trường tiêu thụ tiềm năng, các tập đoàn thuốc lá đa quốc gia sử dụng nhiều biện pháp quảng cáo để hướng giới trẻ tới việc sử dụng các sản phẩm mới này. Bằng chứng từ các nước cho thấy có đến 2/3 số người hút thuốc lá điện tử là thanh thiếu niên. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ cũng gia tăng nhanh chóng. 2 vòng Điều tra toàn cầu về sử dụng thuốc lá trong học sinh (GYTS) năm 2014 và 2018 cho thấy: tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong nhóm 13-15 tuổi ở các quốc gia Châu Âu tăng nhanh cả ở nam và nữ. Tại Mỹ, trong vòng 10 năm từ năm 2011 đến năm 2020, tỷ lệ hút thuốc lá điện tử trong giới trẻ tăng từ 1,5% lên 19,6%.  Bằng chứng từ các nước cho phép sử dụng thuốc lá điện tử cho thấy thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử có nhiều khả năng trở thành người hút thuốc lá điếu thông thường. Thanh thiếu niên chưa bao giờ hút thuốc nhưng sử dụng thuốc lá điện tử thì tỷ lệ chuyển sang hút thuốc lá điếu thông thường cao hơn 2-3,5 lần so với những thanh thiếu niên chưa từng sử dụng thuốc lá điện tử.
 
Tại Việt Nam, dù chưa cho phép sản xuất, nhập khẩu, lưu hành nhưng tỷ lệ sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới đã tăng nhanh. Tỷ lệ nam và nữ hút thuốc lá điện tử năm 2020 tăng 18 lần so với năm 2015 (từ 0,2% lên 3,6%), trong đó nam giới tăng 14 lần (từ 0,4% lên 5,6%), nữ giới tăng 10 lần (từ 0,1% lên 1%). Việt Nam vốn là quốc gia có tỷ lệ nữ giới hút thuốc lá truyền thống rất thấp so với nam giới, nhưng với sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá điện tử hướng đến thanh niên, phụ nữ và trẻ em, tỷ lệ sử dụng các sản phẩm thuốc lá sẽ gia tăng nhanh chóng.
 
Do vậy, chúng ta không nên cho phép sản xuất, nhập khẩu, lưu hành các sản phẩm thuốc lá mới bởi điều này sẽ khiến chúng ta sẽ phải nỗ lực hơn, tốn kém nhân lực và tài chính hơn nữa trong việc giảm tỷ lệ hút thuốc lá, giải quyết những gánh nặng bệnh tật và tử vong do thuốc lá cũng như các hệ lụy về xã hội, môi trường, kinh tế, ảnh hưởng đến phát triển bền vững đất nước.


[1]https://www.who.int/fctc/cop/cop7/FCTC_COP_7_11_EN.pdf
[2]Theo tuyên bố của WHO về hút thuốc lá và COVID-19, COVID-19 là một bệnh truyền nhiễm chủ yếu tấn công phổi. Hút thuốc lá trong đó có thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng làm suy yếu chức năng phổi khiến cơ thể khó chống lại vi rút corona và các bệnh khác. Hút thuốc lá cũng là yếu tố nguy cơ chính đối với các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp và đái tháo đường, khiến những người mắc các bệnh này có nguy cơ mắc bệnh nặng hơn, dễ tử vong hơn khi bị nhiễm COVID-19.
[3]Bệnh viện Phổi Trung ương.

Tạp chí trong nướcXem tất cả
   

TỔNG HỘI Y HỌC VIỆT NAM
Địa chỉ: 68A Phố Bà Triệu, Phường Hàng Bài, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
Điện thoại: 024. 3 943 9323
Email: vanphongtonghoiyhoc@gmail.com - Website: tonghoiyhoc.vn              
 
DMCA.com Protection Status
   

Đang online:
48
Tổng số truy cập:
5.128.350
Bản quyền 2015 thuộc về Tonghoiyhoc.vn
Website được thiết kế bởi Tất Thành